کلنل لیاخوفِ عزیز! قبول داری اگر تو هم هیأت اجرایی به این خوبی که ما داریم، داشتی، مجلس مشروطه را به توپ نمی بستی؟! … ملک المتکلمین در آن دنیا هم موی دماغت نشده که؟ اگر شده بگو تا صلاحیتش را بدهیم آویزان کنند! منتظر جوابم، دیر نشه! /ا
*
برگی از تاریخ: /ا
تهران- تیر ماه 1326 هجری قمری؛ جنگ سختی بین آزادیخواهان و قزاقهایی که به سرکردگی کلنل لیاخوف مجلس را به توپ بستهاند درگرفته است. مدافعان مجلس بیش از دو ساعت دوام نمیآورند ولی در همین مدت 24 قزاق را کشتهاند. رضا خان اولین درجه خود را به خاطر ایستادن پشت توپ یکی از سربازان کشته شده میگیرد. ساعتی بعد بهبهانی، طباطبایی، قاضی قزوینی، ملک المتکلمین، میرزا جهانگیرخان صوراسرافیل، قاضی ارداقی و… که از صبح برای حفاظت از مجلس در آنجا حضور داشتند، بعد از مبارزهای جانانه از دیوار پشت مجلس میگریزند و به باغ امینالدوله میروند. محسنخان امینالدوله به بهبهانی و طباطبایی و چند تن دیگر پناه داد ولی میرزا جهانگیرخان صوراسرافیل و ملک المتکلمین را بیرون کرد و آنان به خانه سید حسن، مدیر نشریه حبلالمتین، پناه بردند تا با تاریک شدن هوا به ری و حرم شاه عبدالعظیم بروند. اما طولی نمیکشد که امینالدوله با تلفن به باغ شاه زنگ زده و آنها را لو میدهد. متعاقب آن قزاقها سر میرسند و هر سه را دستگیر میکنند و آنها را در حالی که بهشدت مضروب و زخمی کردهاند به باغ شاه میبرند و محمدعلی شاه با ناسزاهای فراوان پذیرای آنان میشود. /ا
ملک المتکلمین در همان حال خطابهای غرا درباره آزادی و ظلم حکومت ایراد کرد و گفت که از هر قطره خون او نهالی برای آزادی روئیده خواهد شد و شاه در جواب به او میگوید که تو به نحوی کشته خواهی شد که خونت بر زمین ریخته نشود و دستور میدهد او را با طناب خفه کنند ولی با مقاومت معجزهآسای این مرد بزرگ، توفیق نیافتند و با ضرب شمشیر و دشنه او را به طرز فجیعی به شهادت رساندند … اینجا. /
ملک المتکلمین در همان حال خطابهای غرا درباره آزادی و ظلم حکومت ایراد کرد و گفت که از هر قطره خون او نهالی برای آزادی روئیده خواهد شد و شاه در جواب به او میگوید که تو به نحوی کشته خواهی شد که خونت بر زمین ریخته نشود و دستور میدهد او را با طناب خفه کنند ولی با مقاومت معجزهآسای این مرد بزرگ، توفیق نیافتند و با ضرب شمشیر و دشنه او را به طرز فجیعی به شهادت رساندند … اینجا. /
